Opera Spagna: Macbeth (the Scottish play) 9/10! :)

Het is mischiens niet "alleman" bekend, maar behalve marionetten/poppentheater is Shakespeare mijn grootste jeugdsentiment! 1. Hamlet (kon ik geheel van voren naar achteren citeren in het ongecoupeerde origineel en grotendeels in de vertaling van Bert Voeten! ) misschien achterhaald (die vertaling) maar helaas, pindakaas: tegenwoordig gewoon kutvertalingen! Anyway, nr 2 is THE Scottish play! Bijgeloof: je mag Macbeth in Engeland niet Macbeth noemen !? Tig premières die als Macbeth geafficheerd waren hadden totale afbranding van het theater als gevolg. Of het bij Verdi's opera ook geldt, weet ik niet. Maar sommige Engelse zangers  zoals Pauline Tinsley (Lady Macbeth bij de toen hetende Nederlandse Opera Stichting, ) hebben echt verzocht om in het rooster "THE SCOTTISH PLAY" te zetten! Echt waar! 

Ik refereer dus nu aan de productie van de toen geheten NOS, die overigens IMO een door wijlen Hans de Roo verzamelde sterrencast had. Naast Tinsley als Lady Macbeth stonden o.a. Jan Derksen, Jan Blinkhof en Willard White op het podium. Absolute top! 

Okay, nu naar Spanga!

Zoals ik eerder schreef na de première met mijn doodzieke lijf:  GAAT DAT ZIEN! 

Op het K3 effect( Belgische meidengroep) na, dat ik vreselijk vind, is het DUBBEL EN DIK een Deutsches Operntheater mit Versenkungen (liften in de toneelvloer) waard! Zelfs met ridikuul K3 effect! :)

De muziek: Het Philarmonie Noord orkest speelde IMO op een kleine solo na UITMUNTEND! IMO kan alleen het Concertgebouw Orkest, het Ned.Phil., of het Orkest van het Oosten dit overtreffen. De eerste akte was aan de voorzichtige, trage kant. Okay,, beter traag dan vals. :)  persoonlijk vond ik de eerste aria van Lady Macbeth te langzaam - maar verder schitterend vertolkt met vaak onverwachte humor! - door "La" Francis van Broekhuizen, ja, lachen dus! En in akte 4 was zij tranen opwekkend! Gewoon mooi! Maar als "komische Alte" volgens mij (en Hans Nieuwenhuis) werelds!  

Zonder ruw te willen zijn, ik vroeg Hans gelijk tijdens de eerste akte:  Wie is dat??? Hans wist het ook niet. Bleek de broer van Francis te zijn! (Sorry Francis, ik ben homo -hahaha- maar ik vond hem bijzonder!)  De meest fenomenale aria was van McDuff, gezongen door Juan Carlos Echeverry. Gewoon fenomenaal! Okay.... Er zullen ook andere zangers zijn die Verdi's mooiste IMO stuk kunnen zingen, maar het was tranen met tuiten! Ik slijm niet! En nee, ik val niet op hem! Maar zo mooi gezongen? Echt fabuleus! 

De andere zangers: gewoon prima!  

De regie: Van Corina Van Eijk kan je één ding NIET zeggen, dat ze geen fantasie heeft! Fantasie te over! En soms -doet er niet toe welke producties- slaat ze de plank  IMO echt helemaal mis. Soit! Bij deze productie heeft ze (in een door mij niet gewenste adaptie) tòch in de roos geschoten! Petje af!  Ik zou er niet opgekomen zijn om het in deze conceptvorm te gieten. Maar ze deed het wel en - behalve het K3 effect-  geniaal! :) 

het decor: Echt geniaal! 9/10 kan zo in Antwerpen, Dusseldorf, ....met Versenkungen gedraaid worden.

Belichting:  ik ben bijna jaloers! Mijn laatste belichting was in Hanoi 2007 waar ik met aftandse, door-en-door- geblutste par-cans het moest doen. En een gloednieuw Strand Console met.... alleen Vietnamees schrift! :(  Toch gelukt!  :D Zie stukje op http://danielmclion.tk ).  De led technologie van nu, waarbij je elke kleur kunt kiezen, is iets dat ik 1975/2006 gemist heb. Het mooiste was overigens bij de première de opkomende maan in akte 1 !   Dat kan je niet imiteren! :)  foto: de maan bij de pauze. 

Macbeth, Opera Spagna, top!

Alvast : Gaat dat zien!

Ik ben al weken zwaar ziek en dacht op weg dat ik dan maar in de auto moest blijven. Aangekomen, wankelend dacht ik : shit, weet shit. ... Maar nee! (Ik heb wel vraagtekens in bepaalde K3 interpretaties) het was een Deutsches B opera theater Dubbel en dik waard! De hele productie! Zou zelfs menig A theater kunnen inkopen!  Mits theater met Verzenkungen. Regie: (in deze conceptie) bijna geniaal!  echt bijzondere vondsten! (Is nogmaals binnen deze conceptie!) De cast? Misschien geen wereldsterren, maar allemaal méér dan een weiland waard! 

Er komt nog een uitgebreid verslag eerdaags als ik niet zo ziek als nu ben!  Nogmaals: GAAT DAT ZIEN!  Echt! (Sorry voor de cast en team dat ik nu omval en niet nader in details kan gaan!) 

Één ding wil ik nog verklappen: gepland of toeval: terwijl de zon onderging, tijdens ( schitterende) Lady Macbeths eerste aria: verscheen er achter de bomen in de verte een echte volle maan!  Gewoon niet technisch na te bootsen! (Foto's: de maan in het decor begin pauze!) 

Nice, Rue Meyerbeer / Promenade des Anglais.

t is hard to watch video footage that could come from our former house in Nice.   I had nightmares about it!  We would have been on the roof apartment to watch the fireworks. But what to do with all those victims just around the corner, max. 100 m away?  Horrible! :( 

Pique Dame, Queen of Spades

Soms denk ik bij opera- of theatervoorstellingen: "mag deze onzin eindelijk ophouden?!" . Soms denk ik: "ik wil het nog een keer zien!" Vanavond was het bij De Nationale Opera première van Pique Dame!  

Vorige première van mijn 20e of meer Don Giovanni was het echt tandenknarsend de rit ondergaan. Don Giovanni in een peperduur bos op draaischijf.  Volslagen onzin!  Voor wie mij niet kent: ik hoef echt niet bijna echte decors zoals het libretto van destijds voorschrijft! In tegendeel.  En ik hoef echt niet zoals die dame bij het Wagnergenootschap 30 jaar geleden zich beklaagde: hij zingt " Mit dem staff in meine Hand..." en hij had helemaal geen staf! <sic>  (voor de leken: hij verteld over jaren geleden, toen hij met zijn staf in de hand...)

Nee integendeel, ik ben op Expo '58 in Brussel voor het eerst geconfronteerd met een van de eerste multi media voorstellingen "avant la lettre", LATERNA MAGICA  van de toen buiten Tsecho-Slovakije nog onbekende Josef Svoboda.  Fascinerende trukendoos show die ik in Antwerpen in 1963, '68 en in Praag in 93? met een balletavond teruggezien heb.  

Wat heeft dat met deze voorstelling te maken?  Meer dan men weet of kan herinneren. :)

Dit is niet de 20e productie zoals Don Giovanni, maar wel zeker de 20e + voorstelling van 4 producties waarvan ik 2 producties (toenmalige Nederlandse Opera Stichting Amsterdam dir. Edo de Waard en Canadian Opera Company Toronto dir. Richard Bonnige) van voor de piano generale tot laatste voorstelling gevolgd heb. Dus, al kan ik geen lezing geven omdat ik feitelijk te weinig "weet" van Tjaikovsky, ik ken het werk toch vrij "aardig". ;)

Wat maakt deze productie zo bijzonder:

Allereerst was het Concertgebouw Orkest olv Mariss Jansons niet "op dreef" maar VERPLETTEREND!   Ik dacht een paar jaar geleden dat Giergiev niet naar de koren te stijgen was met Russisch werk, maar dit was IMO en voorzover het geheugen niet selectief is, toch de beste muzikale uitvoering ooit!

De cast (rolbezetting) was IMO op één uitzondering na, top van top!  Het koor van de NO wordt met het jaar beter en beter!  Behalve vocaal - dat al uitstekend was -  kan je inmiddels niet meer uitmaken wie koorlid of toegevoegde mimespeler is!  Echt chapeau!

Hoewel ik zeker luister, ben ik natuurlijk vooral in het theater geïnteresseerd! Als oud danser, choreograaf, licht- en decorontwerper met uitstapjes als kostuumontwerper, decorschilder en requisieten maker (eigenlijk alles behalve zingen, want dat kan ik echt niet) en als belichter/ technicus/toneelmeester (81-88 de Meervaart)

Nu kom ik dus terug op mijn inspirator: Josef Svoboda!  Als decor en vooral lichtontwerper konden destijds sommige kenners zeggen: "dat heb je van Svoboda!"  Hoewel ik eigenlijk een Richard Pilbrow belichter ben.  Maar ja, woorden wekken voorbeelden strekken!  En de kenners hadden gelijk!  Heb ik nu "als kenner" gelijk? :D

Het decor is feitelijk een Hollywood 1920 uitwerking van slemirige Vaudeville bedenksels die ook de basis zijn van vele illusionten truken, die Svoboda herbedacht en op grote schaal op toneel waarmaakte.  De illusie opnieuw maar met dan nieuwste mogelijkheden op het toneel zetten. Net als de 100 jaar oude Houdini illusionisten trukendoos die tot op heden in Las Vegas telkens in een nieuw jasje, maar feitelijk hetzelfde, iedereen met stomme verbazing en ongeloof achterlaat.  Het  was vanavond schitterend!  Mijn enige kritiek op decor: jammer dat de truk blootgegeven werd om een minuutje IMO onnodig effect waarbij de zaal "weerspiegeld" en dus de truuk blootgegeven werd. Zonde. :(  Want behalve het "Ooh" effect had het dramatisch IMO geen enkele zin.

Dan de regie / concept:  Om te beginnen haal ik diep adem als tijdens (soms nog voor) een ouverture iets bedacht is dat mimisch en-scène gezet is. Doorgaans ga ik na het einde van de ouverture zuchten. Doorgaans dus! Maar ook vanavond was ik "gespannt"oftewel door een "aha!!" ervaring, bijzonder geïnteresseerd!  Gelijk even kritiek: kenner of leek, het was soms verwarrend! Ze hebben Tjaikowsky (zeg maar soort geest) op het toneel gezet -en bij sommige nummers  een geestige opvulling - maar soms is er een ander "als Tjaikowsky" . :/  Dat was ook de kritiek van mede-oud gedienden die het stuk in originele vorm eveneens goed kennen. "Waarom is X plots Tjaikowsky?  :/ " Juist leken kwamen het ons vragen.  De verklaring was ons allen "kenners" duister! Mijn enige verklaring is dat het team waarschijnlijk wegens het concept (hoe doen we het anders) is  gaan brainstormen en in een soort tunnelvisie de verklaring vonden. Dàt is IMO het nadeel van hedendaags "democratisch" teamwork!  

Maar hierna heb ik alleen maar lof! De " Personenführung" (interactie tussen hoofdrolspelers) het koor, het deed mij vooral aan wijlen Götz Friedrich denken. Ook een beetje aan David Pountney en nog wat "oud gedienden" die ik behalve van producties ook héél persoonlijk ken (-de) Zelfs mijn man Hans Nieuwenhuis heeft sommige beelden dat homosexualitiet naast gokken en rol had,  30+ ? jaar geleden min of meer gemaakt in zijn Pique Dame (QUEEN OF SPADES)  regie in Toronto!  

Nog een woord van kritiek: Wagner kreeg een soort van staking van de koetsiers, omdat hij in zijn (terecht betere)  Parizer Verzion van Tanhauser he ballet in de proloog liet optreden waardoor de koetsiers hun "danseuses" niet konden zien. Mijn kritiek op de meeste Russische opera's is dat na een climax er gedwongen(!) een vrolijke noot moest komen. Ik "haat" die voorlaatste scène (met het oorspronkelijke ballet) waar effe gezellig gedanst word. Mooie muziek hoor! Maar in het verhaal.... BULLSHIT!  Het moest toen perse!  Immers.... Le Beau monde stond de vorige akte wodka te zuipen en moesten voor ze naar huis gingen met hun danseuse... (ik vooral danseur!) nog even opgewekt worden! 

Geen hond die vandaag nog enige "wetenschap" heeft waarom het ballet perse in de 2e en laatste akte moesten optreden. :D 

Ik ben helaas te ziek om alles na te kijken of op te zoeken en hier te bevestigen met voetnoten.  Was al blij dat ik vandaag alsnog ben kunnen gaan en dit episteltje te kunnen schrijven.

Tot slot: de zaal was -dankzij de zichtlijnen omdat het decor ook bij de ROH Covent Garden moet gaan dus veel kleiner  - dus totaal vol!  Plaatsen die gewoonlijk leeg blijven omdat je anders nog een keer moet gaan aan de andere kant om de andere helft te zien, waren compleet bezet!  Mijn advies aan het Muziektheater is dus:  zet producties als dit neer!  Full house!  :) 

Advies gaan/noway: ALS er nog kaarten zijn, ik zag het op 2e balcon vandaag, GAAN! *****! Niet te missen 3 uur! :)

P.s. Alles is altijd In My Opinion, maar héél vaak zijn oude professionals het met mij eens! Als het om het vak gaat. En ja, de een houdt/haat newwave, Wagner, barock, .... Kwestie van muziek smaak! Maar goed gemaakt theater, @ 1600 of 2016 , als iets goed gedaan is..... Zijn we het eens. :) 

Voor rolverdeling, kaartverkoop en Meer: operaballet.nl  op 21 juni wordt deze productie ook (grtis) live uitgezonden! Zie operabalet.nl/live 

I've got the power

Laat ik maar met mijn kritiek beginnen! :) 

Een paar stemmetjes drongen niet door. Of het gewoon "harder" had moeten zijn, weet ik niet. Wel dat "ik" een paar stemmetjes in keurig Nederlands, niet kon verstaan. Soms vond ik het -vooral in het begin - een beetje "deja-vu" 1980 Deutsches theater. En er moet microfoon techniek komen. Heel simpel leren hoe dat je IN en niet naast de microfoon moet praten. 

En dan...

Het was gewoon GEWELDIG, imposant, tranen met tuiten heb ik de laatste 3 scenes doorgemaakt.  Wat waren we - De Jonge Toneelvreugd , Antwerpen - 50 jaar geleden stomweg truttige beschaafde akteurtjes vergeleken met deze groep! 

En dan nu de ovatie: 

Op eerder gemelde mankementen na was het IMO een verbijsterend, weergaloos mooie voorstelling! Ja, Robin Coops' Frühlings Erwachen met jongeren was bijzonder. Maar deze " I've got the power" was gewoon overtreffend.  Bravo (x3) voor het team en vooral voor de spelers. Ik zeg altijd dat haat, trots en jaloezie niet in mijn woordenboek staat.  Maar bij  deze voorstelling kwam achteraf een gevoel van jaloezie boven.  Alle pluimen die ik destijds ook in kritieken van o.a. De Nieuwe Gazet in mijn reet mocht steken, alle complimenten die ik op Cabaretavond (terecht) kreeg, verbleken, zijn een schijnvertoning met wat ik hier meemaakte.  Ben ik duidelijk genoeg geweest?  je hebt leuk, mooi, ... en buitengewoon. Dit was na Frühlings Erwachen het beste jongerentheater dat ik pakweg de laatste 40 jaar gezien heb. Jammer dat het de laatste was. Ik was anders wéér gegaan! 

Fair Trade ?????

Fair trade??? SHOCKING!

Sher Holland BV rozen in Ethyopie zijn "Fair Trade"  gecertificeerd. Excuse me?  Ongelooflijk!  Ja, ja, Allemaal gelul! .??  #zembla heeft met deze uitzending mijn hart bijna stilgezet.  Dank je wel Jan Pronk voor je uitspraken!  Inderdaad, Cher Holland BV heeft een ziekenhuis gebouwd  en nog wat "charitatieve" instellingen voor een habbekrats neergezet om mooie sier te krijgen.  Om van belastingontduiking maar te zwijgen, dit (Nederlandse) bedrijf is feitelijk nog erger dan de 17e eeuwse VOC!  Maar het "Fair Trade" label voor 10.000 (nagenoeg slaven) die € 23 per maand krijgen, geen of nauwelijks water meer hebben (nodig voor de rozenteelt) en ha-ha, jawel, gratis behandeld worden in hun besloten  hospitaal tegen gif en insecticiden sproeing gevolgen.... Ik geloof "Fair Trade" niet meer! :( 

Der Kaiser Von Atlantis (1943 / 1975)

Der Kaiser Von Atlantis.  onder: die Tod-Verweigerung (Teresienstadt 1943)

Opera van Victor Ulman (Teschen, Silezië 1-1-1898 - Auschwitz 18-10-1944) en Libretto van Peter Kien (Warnsdorf, Bohemen 1-1-1919 - Auschwitz ?-10-1945)  

Wereld premiere: Theater Belle-Vue Amsterdam, v/h Nederlandse Opera Stichting December 1975

Nieuwe productie door M13 Foundation première: ( in het kader van Theater Na De Dam) 4 mei 2016. 

Soms is het moeilijk om een opera, ballet of toneelstuk dat tig keren op je netvlies en in je geheugen gegrift staat los te laten.  Na de première in 1975 ben ik als man van de toen assistent regisseur, nu voorzitter stichting M13 Foundation, bijna bij alle voorstellingen geweest. Ook de voorstellingen in Spoleto, Umbria, IT en een 3 weken tournee door Israel. Daarna heb andere producties ook gezien w.o. die van ECOV (European Center for Opera and Vocal Arts) in Belgie en ontelbare keren de WDR tv productie die ik op video heb staan met o.a. een onvoorstelbare Theresa Stratas.

Deze nieuwe productie is behalve de muziek die kan dromen, totaal anders dan alle vorige producties.  En in tegenstelling tot de zoveelste teleurstellende Don Giovanni waarvan ik 's middags de generale zag bij de Nationale Opera - en waarover ik een "appart" stukje ga schrijven - was dit fenomenaal!

In dem Beschränkung zeigt sich dem Meister!  Op de belichting na die im beschränkung IMO eerder klungelig dan dramatisch was, heb ik ademloos zitten kijken en luisteren.  Zonder de toch gedateerde voorstellingen in de 70-er jaren of de zangers van destijds iets tekort te willen doen, deze productie was qua orkest, regie, kostumering, en vocale bezetting IMO echt de beste Kaiser  ooit.

En hoewel ik geen programma nodig heb om te weten waarover het gaat en zelfs weet dat klakkeloos overgenomen mythes uit 1975-76 volstrekt uit de duim gezogen zijn, stonden er in het programmaboekje naast een geweldig achtergrondverhaal / korte biografie van Ulman door Loes Gompes de nodige, kort en bondige uitleg en bio's van de cast.  Die € 3,00 is het beslist waard!  Naast informatief - maar geen studeerobject - ook nog eens mooi en eigentijds vormgegeven! Enige kritiek, ja toch, geen speellijst of duidelijk internet address om die te vinden)

Robin Coops (Regie) was ondanks mijn juichende kritiek hier over zijn Frühlingserwachen een beetje bang "of ik het wel goed vond? "  Nou, bij deze dan : vrijdag 6 mei is de 2e voorstelling in Leiden, en ik spoor er heen!  Bovendien wordt het met 3 camera's opgenomen en ik kan haast niet wachten op het resultaat!

Tot slot nogmaals: de zangers waren fenomenaal! Allemaal!  En toch wil ik Donij van Doorn nu  extra vermelden.  In alle producties die mij bijstaan was "Das Mädschen" o.a. Theresa Stratas in die WDR film, altijd de ster van de show. En, al heb ik geen Betamax recorder meer en kan het dus niet direct checken, in mijn perceptie klonk zij nu als de beste. :)

Om politieke redenen wil ikzelf bezet Palestina niet meer bezoeken. Maar.... als deze productie naar Tel Aviv zou kunnen gaan (met Haifa de enige grote plaatsen waar we destijds niet geweest zijn) zou ik zeggen :  doen!  Het ging wel over Nazi Duitsland, in 1943, maar Kaiser Überal heerst óók in bezet Palestina, Irak, ... en vooral Syrie vandaag de dag.