Der Kaiser Von Atlantis (1943 / 1975)

Der Kaiser Von Atlantis.  onder: die Tod-Verweigerung (Teresienstadt 1943)

Opera van Victor Ulman (Teschen, Silezië 1-1-1898 - Auschwitz 18-10-1944) en Libretto van Peter Kien (Warnsdorf, Bohemen 1-1-1919 - Auschwitz ?-10-1945)  

Wereld premiere: Theater Belle-Vue Amsterdam, v/h Nederlandse Opera Stichting December 1975

Nieuwe productie door M13 Foundation première: ( in het kader van Theater Na De Dam) 4 mei 2016. 

Soms is het moeilijk om een opera, ballet of toneelstuk dat tig keren op je netvlies en in je geheugen gegrift staat los te laten.  Na de première in 1975 ben ik als man van de toen assistent regisseur, nu voorzitter stichting M13 Foundation, bijna bij alle voorstellingen geweest. Ook de voorstellingen in Spoleto, Umbria, IT en een 3 weken tournee door Israel. Daarna heb andere producties ook gezien w.o. die van ECOV (European Center for Opera and Vocal Arts) in Belgie en ontelbare keren de WDR tv productie die ik op video heb staan met o.a. een onvoorstelbare Theresa Stratas.

Deze nieuwe productie is behalve de muziek die kan dromen, totaal anders dan alle vorige producties.  En in tegenstelling tot de zoveelste teleurstellende Don Giovanni waarvan ik 's middags de generale zag bij de Nationale Opera - en waarover ik een "appart" stukje ga schrijven - was dit fenomenaal!

In dem Beschränkung zeigt sich dem Meister!  Op de belichting na die im beschränkung IMO eerder klungelig dan dramatisch was, heb ik ademloos zitten kijken en luisteren.  Zonder de toch gedateerde voorstellingen in de 70-er jaren of de zangers van destijds iets tekort te willen doen, deze productie was qua orkest, regie, kostumering, en vocale bezetting IMO echt de beste Kaiser  ooit.

En hoewel ik geen programma nodig heb om te weten waarover het gaat en zelfs weet dat klakkeloos overgenomen mythes uit 1975-76 volstrekt uit de duim gezogen zijn, stonden er in het programmaboekje naast een geweldig achtergrondverhaal / korte biografie van Ulman door Loes Gompes de nodige, kort en bondige uitleg en bio's van de cast.  Die € 3,00 is het beslist waard!  Naast informatief - maar geen studeerobject - ook nog eens mooi en eigentijds vormgegeven! Enige kritiek, ja toch, geen speellijst of duidelijk internet address om die te vinden)

Robin Coops (Regie) was ondanks mijn juichende kritiek hier over zijn Frühlingserwachen een beetje bang "of ik het wel goed vond? "  Nou, bij deze dan : vrijdag 6 mei is de 2e voorstelling in Leiden, en ik spoor er heen!  Bovendien wordt het met 3 camera's opgenomen en ik kan haast niet wachten op het resultaat!

Tot slot nogmaals: de zangers waren fenomenaal! Allemaal!  En toch wil ik Donij van Doorn nu  extra vermelden.  In alle producties die mij bijstaan was "Das Mädschen" o.a. Theresa Stratas in die WDR film, altijd de ster van de show. En, al heb ik geen Betamax recorder meer en kan het dus niet direct checken, in mijn perceptie klonk zij nu als de beste. :)

Om politieke redenen wil ikzelf bezet Palestina niet meer bezoeken. Maar.... als deze productie naar Tel Aviv zou kunnen gaan (met Haifa de enige grote plaatsen waar we destijds niet geweest zijn) zou ik zeggen :  doen!  Het ging wel over Nazi Duitsland, in 1943, maar Kaiser Überal heerst óók in bezet Palestina, Irak, ... en vooral Syrie vandaag de dag.

SPRING AWAKENING (naar FRÜHLINGSERWACHEN)

Spring Awakening is een Broadway Musical naar het toneelstuk van Frank Wedekind uit 1891 dat over adolescenten in hun ontwaken, bewustwording, gaat. Maar met expliciete onderwerpen zoals homoseksualiteit, kindermishandeling, incest, puber zwangerschap, verzet en zelfmoord, om maar de onderwerpen te noemen die tot sluiten van de voorstelling (ontruiming van de zaal dus) leidde  of alleen danig (zelf-) gecensureerd uitgevoerd wordt.

Ook deze musical is ernstig "bewerkt".  Als je het toneelstuk goed kent zoals ik, zou je het verminkt kunnen noemen.  Maar, deze bewerking naar musical (voor een Amerikaans publiek!) is door de toevoeging van muziek en sommige teksten tot "songs" te bewerken toch heel bijzonder!  

En deze productie idem dito!  Ook al heb ik de originele Broadway productie niet gezien en is mijn referentie dus het toneelstuk.  En dan vooral de productie die Hans Nieuwenhuis in 1976? in het Zaanlands Lyceum met adolescenten 9-18 jaar bracht. (Ik heb daar de costumes verzorgd, en van begin de repetitieperiode bijgewoond) Later heb ik nog 2 Nederlandse producties gezien met volwassen acteurs in korte broek hink-stap-sprong rondrennend en een Duitse productie die wel explicieter was maar wederom met 20-30 jarigen in knickebokker en dirnenjurken. :(  Toch jammer dat de 3 belangrijkste expliciete scenes : liefde tussen 2 jongens in de boomgaard, zwanger en engeltjesmaakster, de zelfmoord en daarop volgende dialoog tussen de dode en der wanderer over de zin van het leven, er niet in zitten.  Maar dit is geen azijnpissen hoor! 

Nee, na 5 minuten begon het slikken, en verder heb ik 14 kleenex zakdoekjes volgejankt!  Want dat wat er niet expliciet ten tonele gebracht werd kon ik in gedachten zien en horen.  Jammer dat het 3 casten zijn en alleen in Eindhoven PAND P theater.  Want op een enkeling in cast 1 na, waren ze allemaal fantastisch, en had ik de andere 2 casts ook willen zien! 

Het toneelbeeld gewoon schitterend! Niks gedoe, geen overbodige rekwisieten.  Belichting naar mijn stijl iets te Top Lights, maar niet storend.  De muziek was "thrilling" uitgevoerd en voor regisseur Robin Coops kan ik alleen zeggen: CHAPPEAU! :) 

COSI FAN TUTTE Première in Enschede door NDRLNSE REISOPERA

Dinsdag 9 februari 2016, Enschede, Wilminktheater, Nederlandse Reisopera.  

Foto: afterparty met Daniel met Robin Coops en Hans Nieuwenhuis.

Waar te beginnen.... Okay, good news first! :)  vocaal was het méér dan gebruikelijk goed!  Jonge zangers die in mijn perceptie niet voor elkaar onder hoefden te doen. Nee echt, ik ga de namen niet oplepelen, de hele cast was meer dan verwacht en de ballans voortreffelijk.  

De muziekale directie: hoewel het Orkest van het Oosten voorzover ik niet wegdommelde kon het hoge tempo buitengewoon goed in de rails houden. Zoals ik net schreef: voor zover ik iet wegdommelde, en dat was de hele eerst akte na 20 min het feit! Wat oer en oer saai!  Overigens ook deel 2, maar toen was ik wakkerder.  Langzaam is niet te pruimen, maar alles in hetzelfde hoog tempo is voor mij dodelijk saai.

Komt natuurlijk de regie die mij na afloop nog eens nadrukkelijk uitgelegd is. :(  Oep zijn Vloms gezegd: "Dien uitleg is wel goe, mor de speculaas deugd niet! " ;)  Alle uitleg heb ik gemist, niet gezien. Maar als je 3/4 van de tijd zit weg te dommelen is het niet verbazingwekkend natuurlijk als je de Turing points gemist hebt. Hoewel, ik was juist op die momenten wèl wakker, maar ik zag het niet.

De Alder Brothers werden in de VS per definitie Euro-trash directors genoemd, en, soms terecht. Maar wat ik voor trash, vuilnisemmers vol op het toneel omgekieperd zag.... En het werdt met de minuut erger, ook in akte 2, het was zo erg dat ik mijn ogen sloot. En probeer met kappelmeister tempi er dan niet bij in slaap te vallen. :( 

Hoevaak heb ik Cosi in afgelopen 50 jaar wel niet gezien? Ik durf het niet te zeggen. 40? Er is er maar één die mij glashelder bijstaat: Aix en Provence door Patrice Cherau! Hoewel hij -bewust?- het slot acte 1 copieerde van zijn Bayreuther Rheingold, die productie met decors van onafscheidelijke Peduzzi, was gewoon geniaal!  (Wagner vond Cosi flut. En dat kan de link zijn die Cherau -na het uitfluitconcert bij Rheingold première-  in Cosi bracht.  Maar zo mooi als Peduzzi's decor, zo erg vond ik dit decor en over de costumes wil ik het niet eens hebben, noch de belichting van de halve schoendoos. :( Bah, bah, bah! 

Maar toch: de stimmliche kwaliteit, en ze acteerden (als er iets te acteren viel) ook best! Dus, aan de zangers en het Orkest van het Oosten (dat vaak niet voorui te branden is/was) lag het niet. :) En tot slot: de foto's in het programma waren echt bijzonder!  Kunstwerkjes om in te lijsten! :)