Der Kaiser Von Atlantis (1943 / 1975)

Der Kaiser Von Atlantis.  onder: die Tod-Verweigerung (Teresienstadt 1943)

Opera van Victor Ulman (Teschen, Silezië 1-1-1898 - Auschwitz 18-10-1944) en Libretto van Peter Kien (Warnsdorf, Bohemen 1-1-1919 - Auschwitz ?-10-1945)  

Wereld premiere: Theater Belle-Vue Amsterdam, v/h Nederlandse Opera Stichting December 1975

Nieuwe productie door M13 Foundation première: ( in het kader van Theater Na De Dam) 4 mei 2016. 

Soms is het moeilijk om een opera, ballet of toneelstuk dat tig keren op je netvlies en in je geheugen gegrift staat los te laten.  Na de première in 1975 ben ik als man van de toen assistent regisseur, nu voorzitter stichting M13 Foundation, bijna bij alle voorstellingen geweest. Ook de voorstellingen in Spoleto, Umbria, IT en een 3 weken tournee door Israel. Daarna heb andere producties ook gezien w.o. die van ECOV (European Center for Opera and Vocal Arts) in Belgie en ontelbare keren de WDR tv productie die ik op video heb staan met o.a. een onvoorstelbare Theresa Stratas.

Deze nieuwe productie is behalve de muziek die kan dromen, totaal anders dan alle vorige producties.  En in tegenstelling tot de zoveelste teleurstellende Don Giovanni waarvan ik 's middags de generale zag bij de Nationale Opera - en waarover ik een "appart" stukje ga schrijven - was dit fenomenaal!

In dem Beschränkung zeigt sich dem Meister!  Op de belichting na die im beschränkung IMO eerder klungelig dan dramatisch was, heb ik ademloos zitten kijken en luisteren.  Zonder de toch gedateerde voorstellingen in de 70-er jaren of de zangers van destijds iets tekort te willen doen, deze productie was qua orkest, regie, kostumering, en vocale bezetting IMO echt de beste Kaiser  ooit.

En hoewel ik geen programma nodig heb om te weten waarover het gaat en zelfs weet dat klakkeloos overgenomen mythes uit 1975-76 volstrekt uit de duim gezogen zijn, stonden er in het programmaboekje naast een geweldig achtergrondverhaal / korte biografie van Ulman door Loes Gompes de nodige, kort en bondige uitleg en bio's van de cast.  Die € 3,00 is het beslist waard!  Naast informatief - maar geen studeerobject - ook nog eens mooi en eigentijds vormgegeven! Enige kritiek, ja toch, geen speellijst of duidelijk internet address om die te vinden)

Robin Coops (Regie) was ondanks mijn juichende kritiek hier over zijn Frühlingserwachen een beetje bang "of ik het wel goed vond? "  Nou, bij deze dan : vrijdag 6 mei is de 2e voorstelling in Leiden, en ik spoor er heen!  Bovendien wordt het met 3 camera's opgenomen en ik kan haast niet wachten op het resultaat!

Tot slot nogmaals: de zangers waren fenomenaal! Allemaal!  En toch wil ik Donij van Doorn nu  extra vermelden.  In alle producties die mij bijstaan was "Das Mädschen" o.a. Theresa Stratas in die WDR film, altijd de ster van de show. En, al heb ik geen Betamax recorder meer en kan het dus niet direct checken, in mijn perceptie klonk zij nu als de beste. :)

Om politieke redenen wil ikzelf bezet Palestina niet meer bezoeken. Maar.... als deze productie naar Tel Aviv zou kunnen gaan (met Haifa de enige grote plaatsen waar we destijds niet geweest zijn) zou ik zeggen :  doen!  Het ging wel over Nazi Duitsland, in 1943, maar Kaiser Überal heerst óók in bezet Palestina, Irak, ... en vooral Syrie vandaag de dag.

COSI FAN TUTTE Première in Enschede door NDRLNSE REISOPERA

Dinsdag 9 februari 2016, Enschede, Wilminktheater, Nederlandse Reisopera.  

Foto: afterparty met Daniel met Robin Coops en Hans Nieuwenhuis.

Waar te beginnen.... Okay, good news first! :)  vocaal was het méér dan gebruikelijk goed!  Jonge zangers die in mijn perceptie niet voor elkaar onder hoefden te doen. Nee echt, ik ga de namen niet oplepelen, de hele cast was meer dan verwacht en de ballans voortreffelijk.  

De muziekale directie: hoewel het Orkest van het Oosten voorzover ik niet wegdommelde kon het hoge tempo buitengewoon goed in de rails houden. Zoals ik net schreef: voor zover ik iet wegdommelde, en dat was de hele eerst akte na 20 min het feit! Wat oer en oer saai!  Overigens ook deel 2, maar toen was ik wakkerder.  Langzaam is niet te pruimen, maar alles in hetzelfde hoog tempo is voor mij dodelijk saai.

Komt natuurlijk de regie die mij na afloop nog eens nadrukkelijk uitgelegd is. :(  Oep zijn Vloms gezegd: "Dien uitleg is wel goe, mor de speculaas deugd niet! " ;)  Alle uitleg heb ik gemist, niet gezien. Maar als je 3/4 van de tijd zit weg te dommelen is het niet verbazingwekkend natuurlijk als je de Turing points gemist hebt. Hoewel, ik was juist op die momenten wèl wakker, maar ik zag het niet.

De Alder Brothers werden in de VS per definitie Euro-trash directors genoemd, en, soms terecht. Maar wat ik voor trash, vuilnisemmers vol op het toneel omgekieperd zag.... En het werdt met de minuut erger, ook in akte 2, het was zo erg dat ik mijn ogen sloot. En probeer met kappelmeister tempi er dan niet bij in slaap te vallen. :( 

Hoevaak heb ik Cosi in afgelopen 50 jaar wel niet gezien? Ik durf het niet te zeggen. 40? Er is er maar één die mij glashelder bijstaat: Aix en Provence door Patrice Cherau! Hoewel hij -bewust?- het slot acte 1 copieerde van zijn Bayreuther Rheingold, die productie met decors van onafscheidelijke Peduzzi, was gewoon geniaal!  (Wagner vond Cosi flut. En dat kan de link zijn die Cherau -na het uitfluitconcert bij Rheingold première-  in Cosi bracht.  Maar zo mooi als Peduzzi's decor, zo erg vond ik dit decor en over de costumes wil ik het niet eens hebben, noch de belichting van de halve schoendoos. :( Bah, bah, bah! 

Maar toch: de stimmliche kwaliteit, en ze acteerden (als er iets te acteren viel) ook best! Dus, aan de zangers en het Orkest van het Oosten (dat vaak niet voorui te branden is/was) lag het niet. :) En tot slot: de foto's in het programma waren echt bijzonder!  Kunstwerkjes om in te lijsten! :)

LA VOIX HUMAINE

LA  VOIX  HUMAINE (1959)

Francis Poulenc  / Jean Cocteau

Michelle Mallinger ​sopraan

Charlie Bo Meijering​piano

Hans Nieuwenhuis​regie

Ide van Heiningen ​licht & 

bewegingsadvies

Zondag 10 Januari 15:00 u.  (Voorlopig laatste) 

 Waar?

Studio MAPA Nederland

Korte Verspronckweg 7-9, Haarlem

Advies: GAAN ALS JE KUNT! :)  Voor de toegangsprijs moet je het zeker niet laten! :) 

 Wegens tijdgebrek eerst copy uit het programma, daarna korte recensie! :) 

 

La Voix Humaine (De menselijke stem) werd in 1928 geschreven door Jean Cocteau als toneelmonoloog voor een vrouw. Het stuk ging in 1930 met succes in première in de Comédie-Française in Parijs met de befaamde actrice Berthe Bovy. In 1958/59 heeft componist Francis Poulencer een opera van gemaakt vrijwel letterlijk gebaseerd op het toneelstuk. De vrouw in het stuk, die wordt aangeduid als ‘elle’, voert een moeilijk telefoongesprek met haar ex-partner en probeert hem onder druk te zetten en een schuldgevoel aan te praten. 

 

Zowel Cocteau als Poulenc hadden ervaring met die situatie, ze werden beide verlaten door hun (mannelijke) partner en hadden veel last van depressies. Cocteau werkte in 1958 nauw samen met Poulenc aan het libretto van de opera  die wordt omschreven als een ‘tragédie lyrique’. In de eerste opzet was het stuk bedoeld als een nieuwe uitdaging voor Maria Callas, maar dat plan werd al snel geschrapt. De première op 6 februari 1959 in de Opera Comique te Parijs werd gezongen door sopraan Denise Duval en gedirigeerd door Georges Pretres. Cocteau tekende voor de regie en het toneelbeeld. De première werd een groot succes en de opera werd daarna al snel opgevoerd in andere theaters, waaronder de Scala te Milaan. Het stuk is georkestreerd voor een groot symfonieorkest maar onze voorstelling maakt gebruik van de versie met pianobegeleiding die door de componist zelf werd vervaardigd. 

 

Poulenc overleed in Januari 1963, 10 maanden later gevolgd door Jean Cocteau op 11 oktober 1963, de dag nadat hun beider vriendin Édith Piaf overleed. In de muziek van Poulenc voor La Voix is te horen dat de chansons van Piaf de componist hebben beinvloed. 

 

Halina Reijn speelde het toneelstuk in 2009 als solovoorstelling, geproduceerd door Toneelgroep Amsterdam en geregisseerd door Ivo van Hove. Dit seizoen word die voorstelling herhaald.

 

 

Sopraan Michelle Mallinger studeerde aan het conservatorium van San Jose in Californie en daarna Solozang aan het Koninklijk Conservatorium te Den Haag. Vervolgens was zij verbonden aan de Opera Studio Vlaanderen in Gent. Zij zong de afgelopen jaren vele rollen op het operatoneel in werken van onder meer Monteverdi, Händel, Purcell, Smetana en Humperdinck. Aanvankelijk als mezzosopraan, maar sinds enkele jaren als sopraan. Michelle is ook op het concertpodium regelmatig te horen en daarnaast actief als koordirigent. Sinds 2011 is zijn verbonden als soliste aan de Haarlemse Opera. 

 

Pianist Charlie Bo Meijering studeerde piano aan het conservatorium te Utrecht en beiaard aan Koninklijke Beiaardschool Jef Denyn te Mechelen bij Eddy Mariën. Hij is vaak te horen op het concertpodium als begeleider van zangers en als solist. Daarnaast werkt hij sinds enkele jaren regelmatig voor diverse Nederlandse operaproducenten en tv-programma’s waaronder ‘Maestro’. Charlie is ook actief als tekenaar en cartoonist. 

 

Regisseur Hans Nieuwenhuis debuteerde in 1978 bij de Nederlandse Opera en was 10 jaar aan die instelling verbonden. Vanaf 1979 regisseerde hij meer dan honderd opera’s in voornamelijk de USA en Canada en daarnaast in Nederland, Frankrijk, Italië, België, China, Japan, Thailand, Vietnam, Rusland, Bulgarije en vele andere landen. Sinds 1980 werkt hij vaak met jong operatalent en in 1990 was hij de oprichter van Opera Studio Nederland, waarvan hij tot 2011 fungeerde als algemeen directeur. Sinds 2012 is hij directeur van de internationale Orfeo Foundation, een instelling die jonge operazangers praktische hulp en advies biedt bij hun eerste stappen in de opera wereld.

 

Deze voorstelling werd mede mogelijk gemaakt door de welwillende medewerking van Virág Dezsò(artistiek leider MAPA Nederland), de HAARLEMSE OPERA, Sjoerd van Heiningen en Julien Tranielo.  Muzikale coaching bij de instudering werd verzorgd door o.a. Gilbert den Broeder en Nathalie Doucet. Met dank aan Joep Winters (Planning De Nationale Opera) voor het gebruik van studioruimte tijdens de repetities.  

<<

Recensie: 

Eén van mijn lievelingsstukken! De eerste "moderne" opera die ik zag rond 1963 in Antwerpen. En jawel, in't Vloms (Vlaams) gezongen.  Amper 2 jaar na een -gelukkig?- mislukte suïcide poging!  Nee, ik had noch "ex-en"nog telefonades. Maar de herkenning van "de innerlijke, en onbeantwoorde schreeuw om hulp, treft mij ook vandaag nog. (Ik ben een open boek!) Dus ben ik sentimenteel? No way! 

Deze voorstelling met - overigens wèl geweldig gespeeld, op een door mij effe getest onmogelijke on/off touche  -piano, heeft mij niet aan het janken gekregen. Gewoon omdat de door Poulenc zelf gereduceerde versie voor piano solo - zelfs op de mooiste Steinway - helaas niet mijn gevoelige snaar raakt. 

Michelle Mallinger "Elle" is IMO en voor MIJN smaak te jong om mijn beeld van een Callas of Piaf of zelfs Monroe (aan hun einde) te vertolken.  En meestal vind ik La Voix dat te vaak door conservatoriumleerlingen/studio/jongeren/... gezongen, überhaupt ongeloofwaardig. 

Ook bij haar heb ik iets van: "meisje, je weet misschien wel waarover het gaat, maar je kan de emotie alleen spelen."  Stimlich denk IK überhaupt aan oude zangeressen.... Maar Michelle heeft ondanks mijn voorgaande bezwaren toch een buitengewone prestatie geleverd!  Er zijn sommige Franse klanken die bijna uitsluitend door echte Francophonen goed uitgesproken/gezongen kunnen worden, en er zijn 2 klanken die echt door en door geoefend moeten worden om in Frankrijk niet uitgefloten te worden. Maar nogmaals: In Frankrijk! 

Ik geef dus een ruime 8 !  Eigenlijk 9 voor een Americaanse, jaren in NL! 

Acteerkunst: 8.  En weer omdat ik wéét dat sommige zinnen, uitroepen, ... die zó Frans zijn, dat je zelfs als Waal in Frankrijk wel eens uitgejouwd kunt worden als je niet de juiste FRANSE mimiek/houding hebt. 

  Ik hoor al DMcL criticasters: "Ja we zijn in Nederland hoor!" Klopt! En voor Hollanders met behulp van - overigens op 2 zinnen na perfecte - boventiteling het prima kunnen volgen. 

Maar dat is nou juist mijn punt! De wereld globaliseerd, maar de operawereld -noodgedwongen-  al tig jaren.  En ja .... je kan in Bovenomstradeel "Woeha-hoeba-hay-hop" zingen, en men vond het geweldig!  Maar een operazanger/es is niets gebaat met de mening van Bovenommstradeel" in "THE VOICE"!  

Conclusie: ik waardeer deze minimal en minimal budget productie met ruim 7! En voor wie geen vergelijking heeft zal het 8 of meer zijn! :)

Advies: GAAN ALS JE KUNT! :)  Voor de toegangsprijs moet je het zeker niet laten! :)